Çocuklara nasıl davranmamalı?

ibrahim bayram
Paylaş

Bu Yazıyı Paylaş

veya linki kopyala

Ebeveynler için çocuk yetiştirme meselesi üzerine çokça yazılıp çizildi. Daha da yazılacak, konuşulacak, tartışılacak.

Anne babalar için çocuklara karşı en doğru davranışın ne olduğu üzerine herkesin iyi kötü bir fikri var. Ebeveynler için aslında en doğru davranış arayışı, çabası vs. üzerine kimi okuyarak kimi ise çevresinde gördüklerini deneyimlerek bir davranış tarzı oluşturmaya çalışıyor.

Hani bir söz var “yarım imam dinden, yarım doktor candan eder” diye. İşte ebeveynler için çocuklara davranışlar konusunda yarım okumalar da ne anne babaya ne de çocuklara bir yarar sağlar. Tabii ki, herkesin kendince bir okuması illa ki olacaktır. Ama yine de okumaların sistematik olması ve doğru seçimler olması çok önemli. Ama mesele çocuklara yaklaşım konusunda doğru tarzı tutturmaktır ki, yine de bu o kadar kolay değildir. Çünkü her çocuk ayrı bir dünyadır ve her ebeveynin öncelikle kavraması gereken şey çocuğun özgünlüğünün farkında olabilmektir. İkinci olarak ise en doğru davranış şu mu bu mu demekten önce yapılmaması gereken davranış tarzları üzerinde iyi kötü bir kavrayışa sahip olmak gerekiyor. Çünkü bir çocuğun gelişimine zarar veren şey doğru ya da en doğru davranışı bilip bilmemekten öte yanlış davranışlara düşmemektir. O yüzden anne babaların çocuklara yaklaşımda öncelikle ne yapmalıyım yerine ne yapmamalıyım konusunda bir bilinç açıklığı içinde olması büyük önem taşıyor.

Ebeveynlerin davranışları çocuklara kötü örnek olmadıktan ve onların gelişimine zarar vermedikten sonra en doğru davranışı bilip bilmemelerinin pek de bir önemi yok. O yüzden ebeveynler öncelikle bir çocuğa nasıl yaklaşmamaları konusunda kendilerini ciddi bir eğitimden geçirmelidir. Çocuklar için 0-6 yaş aralığı çok önemli çünkü ilk 6 yaş çocuğun bütün bir hayatının temelini oluşturur ve tüm yaşamını etkiler. Yani, anne ve babalar mümkünse 6 yaşına kadar çocuk üzerine fazla bilgiççe ve alengirli denemelere girişmeseler iyi ederler düşüncesindeyim. Öyle deneme yanılma yöntemi ile çocuk yetiştirme diye bir şey olmaz. Mümkünse ebeveynlerin kendi çocukluklarını hatırlayarak kendilerine yapılmasından rahatsızlık duydukları davranışlardan kaçınarak çocuklarına yaklaşmalarında yarar olduğu kanaatindeyim. Aslında bu davranış yetişkinlerin birbirlerine karşı davranışlarında da önemli bir kriterdir: Sana yapılmasını istemediğini sen başkasına yapma.

Hayat aslında karmaşık değil, gayet sade ve basit ama nedense biz yetişkinler okudukça ya da daha çok şey öğrendiğimizi zannettikçe hayatı kendimiz için de çevremizdeki insanlar için de karmaşık hale getiriyoruz. Ebeveynlerin çocuklara yaklaşımında bir başka hatalı yaklaşım ise çocukların ayrıntıya boğulmasıdır. Sadelik her zaman için çok daha iyidir ve gereksiz ayrıntılarla çocukların kafasını karıştırmanın bir alemi yok. Nasıl ki, ulaşımda kaybolmamak için ana arterleri bilmek esas ise çocuklara yaklaşımda da ana arterler konusunda net bilgiler aktarmak çok daha iyidir, çünkü sokak aralarına girerek çocukların kafalarını gereksiz ayrıntılarla karıştırmanın bir alemi yok. Çocuklara tarif edeceğiniz her şey olabildiğince yalın ve gerçekçi olmalıdır. Öte yandan çocukların hayal dünyasını sınırlamaktan ya da çocuktur nasıl olsa anlamaz diye baştan savarak saçma sapan uyduruk şeylerle geçiştirmekten kesinlikle uzak durmak gerek. Çocuklara yararınız dokunmuyorsa bari zararınız olmasın. O yüzden doğru nedir demekten önce yanlışa düşmeyelim desek çocuklara daha çok iyilik yapmış oluruz.

Ama ne yazık ki, biz yetişkinlerin yaptığı tek şey çocukları kendimize benzetmeye çalışmak. En temel ve yaygın olan yanlış davranış bu ve öncelikle bundan vazgeçmek gerekiyor. Her insan dünyaya kendi özgünlüğü içerisinde gelir ve her birey kendini gerçekleştirmenin çabasındadır. Ne kimse kimseye ne benzemek ister ne de kimsenin kimseyi kendine benzetmeye hakkı vardır. Anne baba da olsa hiç kimse çocuklarını kendince eğip bükme hakkına sahip değildir. Benim çocuğumdur, annesiyim, babasıyım istediğim gibi yetiştiririm yaklaşımı çok ilkel ve kaba bir yaklaşımdır. Mesele ebeveynlerin çocukları için bir şeyin en iyisini, en güzelini isteyip istememe meselesi değildir, çünkü her anne baba çocuğu, çocukları için her şeyin en iyisini en güzelini ister. Burada yanlış olan anne babaların çocuklarını kendilerine benzetme ya da kendi olamadıkları, gerçekleştiremedikleri şeyleri çocuklar üzerinden tatmin etmeye çalışmalarıdır.

Ebeveynlerin içine düştükleri bir diğer hatalı yaklaşım ise bir şeyin doğrusunu çocuklara vaaz edip günlük hayatta yanlış olay şeyleri yapmalarıdır. Çocuklara yalan söylemeyin demek kolay ama önemli olan günlük yaşam pratiği içinde yalan söylememektir. Ama nedense kendileri kolayca yalan söyleyebilen yetişkinler çocuklara yalan söylemenin ne kadar yanlış olduğunu çaresizce anlatmaya çalışır. Halbu ki, çocuklar öncelikle söylenene değil yapılana bakarlar. Sigara içmenin sağlığa zararlı olduğunu çocuklara söylüyorsanız öncelikle sigaradan uzak durmanız gerekir. Oysa çocuğunun yanında sigara içen ama çocuğuna da sigara ne kadar zararlıdır diye vaaz eden ebeveynler olduğu da bir gerçek. Demek ki, mesele doğru olanın ne olduğunu bilmekten öte yanlıştan kaçınmaktır. Ebeveynlerin çocuklarına karşı en büyük görevi kendilerinin günlük yaşamda yanlıştan uzak durmalarıdır.

Her bir ebeveynin çocuklara kazandırması gereken temel ve evrensel davranış tarzları vardır. Yalan söylememek, çalmamak, başkasının hakkına, sınırlarına saygı göstermek, paylaşmasını bilmek, samimi olmak vb… Tabii ki, bu davranışların çocuklarda sağlıklı bir şekilde yerleşebilmesi için öncelikle yetişkinlerin bunları günlük yaşam içinde çocuklara gösterebilmeleri gerekiyor. Ama nedense yetişkinler çocuklara bu davranışları aşılamak yerine kendi düşüncelerini, görüşlerini aktarmaya çalışıyorlar. Aslında bu çocuklara yapılacak en büyük kötülüktür. Çocuğun gelişimini baştan sakatlamaktır. Mesele topluma iyi ve sağlıklı bir birey kazandırmak olmalı ama maalesef bizdeki yetişkinlerin derdi çocukları kendine benzetmekten öteye gitmiyor.

Çocuklar toplumun geleceğidir ve bugünün yetişkinleri çocuklara bir şey öğretmeye çalışmadan önce kendi yanlış davranışlarından çocukları uzak tutmaya çalışırlarsa en doğru şeyi yapmış olurlar düşüncesindeyim.

Çocuklara nasıl davranmamalı?

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir