Fiyat istikrarı yok: Vatandaş perişan, esnaf zararda

fiyat istikrarı ekonomi
Paylaş

Bu Yazıyı Paylaş

veya linki kopyala

Bir yılda 2 katına çıkan gıda ürünleri hem vatandaşı hem de esnafı zora soktu. Fahiş zamlar karşısında vatandaş yüksek enflasyon altında ezilirken, esnaflar da fiyat istikrarsızlığından kaynaklı sattıkları ürünleri yerine koyamamaktan şikayetçi.

Fiyat istikrarı yoksa, güven olmaz

Diyarbakır’daki toptancılar fiyat istikrarının olmadığı dönemlerde satışların yükselmesine rağmen esnafın zararda olduğunu belirttiler. Fiyatların önceki yıla göre 2 katına çıktığını belirten esnaflar, panik alımların talebi yükselttiğini ve sattıkları fiyatın üzerinde mal almak zorunda kaldıkları için zararda olduklarına ifade ettiler.

diyarbakır gıda zam
Vehbi Yalın

Ali Abbas Yılmaz / Berna Kardaş / Özel

Diyarbakır Toptancılar Çarşısı esnafları gıda ürünlerine gelen son zamları değerlendirdi.

Diyarbakır’daki toptancılar geçen yıla göre fiyatların ciddi oranda artış gösterdiğini belirtirken, en çok zamlanan ürünlerin ise buğday ürünleri olduğunu ifade ettiler.

diyarbakır tek gıda orhan tek
Orhan Tek

‘Geçen yıldan bu yıla en çok zammı buğday ürünleri aldı’

Diyarbakır’ın önde gelen toptancılarından Orhan Tek, bir yılda ürün fiyatlarındaki yükselmeye ilişkin şunları söyledi: “Geçen yıldan bu yıla mercimeğin kilosu 7.25’ten 15.50 TL’ye çıkmış durumda. Baldo pirinç 8 TL’den 11.50 TL’ye yükseldi. Geçen yıl bu zamanlar bir teneke (18 litre) yağ 145 TL ilken şuan 360 TL’dir. Kuru fasulye 8.25 TL’den 12 TL’ye yükseldi. Bir torba un (50 kilo) 100 TL iken bu yıl 260 TL oldu. Bulgurun ve makarnanın kilosu 2.80 TL idi ama şimdi 7 TL’yi geçti. Şekerin kilosu 4.50 idi ve şuan ise 7 TL’nin üzerindedir. Zeytin bir yılda yüzde 40 zamlandı. Yumuşak buğday (ekmeklik) 1.90 TL’den 4.50 TL’yi gördü. Sert buğday 2.25’ten 5 TL’ye çıktı. Çiftçinin elinden çıktıktan sonra her şey ikiye katlanıyor. Çiftçinin elinde para etmeyen buğdaydan depoculara kazandırıyor. Geçen yıldan bu yıla en çok zammı buğday ürünleri aldı. Çiftçi şuan gübrenin tonunu 12 bin TL’den alıyor. Asgari ücret zammı konuşuluyor ama bu zamlara göre asgari ücretin şuan en az 8 bin TL olması lazım. Memurun maaşının da zamlara göre 13 bin TL civarında olması lazım. Şuan gelen zamlardan millet perişandır. Asgari ücretli ve memur gelen zamlarla ölmüş durumdadır.”

diyarbakır yumurta
Yumurta zammı

‘Güvensizlik tüm piyasayı etkiliyor’

Piyasalarda fiyat istikrarının olmayışının dezavantajlarına değinen Tek, şöyle konuştu: “Şuan milletin kafası karışıktır. Ne olacağı belli olmayan ucu açık bir süreç var. Piyasalar için en zor şey belirsizliktir. Memur bir arkadaşım 2000 yılında maaşıyla 22 adet çeyrek altın alıyordu ama şuan maaşıyla sadece 5 tane çeyrek alabiliyor. Eskiden bin TL’ye vatandaş gelip bütün ihtiyaçlarını karşılayabiliyordu ama şuan 3 parça ürün (Yağ, pirinç, şeker) bin TL’dir. Şuan ekonomi freni boşalmış kamyon gibi ne olacağı belli değil. Tabii her şey siyasi istikrardan geçiyor. Hak, hukuk, adalet olmasa orada birlik olmaz her şey dağılır. Hak, hukuk, adaletin, siyasi istikrarın olmadığı yerde güvensizlik olur. Şuanda esnaflar olarak karamsarız. 10 gün sonra ne olacak öngöremiyoruz. Birkaç gün önce taziyemiz vardı, işyerine gelemedik ve geldiğimiz gün baktık bir tır maldan 100 bin TL fark oluşmuş. Çoğu fabrikalar şuan satış yapmıyor. Yağda, makarnada, bulgurda satış yapmıyorlar. Güvensizlik tüm piyasayı etkiliyor.”

‘Piyasada fiyat istikrarı olduğunda esnaf para kazanır’

Zamlardan sonra vatandaşın panik haline talebi yükselttiğine dikkati çeken Tek, şunları ifade etti: “Fiyatların artışı her zaman satışları da tetikler. Çünkü zamlarla birlikte vatandaşta bir panik oluşuyor. Esnaf bir koli alacağına 10 koli alıyor, bir araba alacağına 3 kamyon mal alıyor. Pandeminin ilk zamanlarında bir ay müşterilerimiz işyerinin önünde sıraya girdi. Böylesi panik durumlarında satışlarımız arttı ama bundan kar etmedik, zarar ettik. Çünkü ürünü sattığımız fiyatın da üzerinde almak zorunda kaldık. Elimizdeki ürünler kalsaydı kardaydık. 235 TL’den müşteriye yağ vermişiz ve henüz parasını almamışız ama aynı yağı kısa bir süre sonra 360 TL olmuş. Böyle bir durumda satış olmuş ne olmamış ne. Bizim esnaf olarak işimize yarayan fiyat istikrarıdır. Piyasada fiyat istikrarı olduğunda esnaf para kazanır. İstikrarın olmadığı yerde, sattığım ürünü yerine koyamadığım yerde ne yapayım böyle satışı. Esnaf ne zaman para kazanmış olur, eğer bu yıl 100 teneke yağı seneye sayım yapıldığında 110 teneke olmuşsa para kazanmıştır. Esnafın malı artmamış, paranın değeri kalmamış böyle bir tabloda ne kadar satış yaptığınızın bir önemi yok. Geçen yılki paramdan 50 bin teneke yağım varsa bu yıl aynı para ile 30 bin teneke yağım varsa karım nerede? 20 bin teneke yağıma ne oldu? Şimdi ben para mı kazanmış oldum? O yüzden fiyat istikrarının olmadığı yerde kardan bahsetmek zor.”

diyarbakır şeyhmus araçtutan
Şeyhmus Araçtutan

Şekere yüzde 25 zam geldi

Toptancılar Çarşısı işletmecilerinden Şehmus Araçtutan, vatandaşın alım gücünün düştüğünü ancak fiyat yükselmesinin talebi yükselttiğine dikkati çekerek şöyle konuştu: “Her şey ateş pahası. Fiyatlar bir iki ay öncesine göre değil. Bir üründe kilo bazı yükseldikçe limit artıyor. 5 kiloda 2/3 lira fark ediyor. Şekere yüzde 25 oranında zam geldi. Şuanda şeker sıkıntısı görünmüyor. Özel şirketler biraz işi sıkı tutuyor. Ürünü tedarik etmede sıkıntı yaşıyoruz. Şuan müşterilerimize herhangi bir alımda satış kotası yok. Gelen müşterilerimiz fiyatlara tepki veriyor. Şuanda alım gücü düştü. Kırsal kesim biraz daha yüksek kiloyla satın alıyor. Müşteriler fiyatlara şaşırıyor ama mecburen almak zorunda kalıyorlar. Bizimde yapabileceğimiz bir şey yok gelir gider kalemini tutturmak zorundayız. Biz toptan üzerine satıyoruz. Şekere zam gelmesi özel şirketin şeker pancarı fiyatlarından dolayı girdi kalemlerinin yüksekliğinden girdi kalemleri yüksel olunca masrafta artıyor karşılayamıyoruz. Bu zam uzun zamandır bekleniliyor. Zamlardan sonra satışlarımız daha fazla yükseldi. Her zamandan sonra satışlarımız daha yüksek olur. İnsanlarda bir zam korkusu olduğu için stok yapılıyor.”

yalın yumurta vehbi yalın
Yalın Yumurta işletmecisi Vehbi Yalın

“Yumurtaya pazartesi bir zam daha var”

Diyarbakır’ın en büyük yumurta toptancısı olan Yalın Yumurta işletme sahiplerinden Vehbi Yalın, girdi maliyetlerinden kaynaklı yumurtaya yeni zam geleceğini belirterek şunları söyledi: “İnsanlar fakirleşiyor.  Bütün her şeyin ana maddesi dolar kuruyla olduğu için fiyat artı. Bu zamlar daha tüketiciye yansımış olaylar değil. Zamlar hızlı dönen dönen kalemlerde hemen tüketiciye yansıyor. Yumurta, peynir, süt gibi ürünlere zamlar hemen yansır. Yumurtaya pazartesi bir zam daha var. Yüzde 10 bir zam daha gelecek. Ham maddenin geliş fiyatları yükseliyor. Mısıra yüzde 50 zam geldi. Yumurtaya kullandığımız kolilere her gün zam geliyor. Nakliye zam geliyor.”

Pazartesi Yumurta fiyatlarına 35/36 geçecek”

Yumurta satışlarından bahseden Yalın, sözlerini şöyle sürdürdü: “Her şeye zam gelince üreticinin maliyetlerini yükseltiyor. Şuan yumurtanın kolisini 27.50 veriyoruz, marketler ise indirimli 30 normal indirimsiz fiyatı ise 33 TL den satıyor. Pazartesi satış fiyatları 35/36 geçecek. Alım gücü düştü artık. Yumurtaları 30 ve 15 olarak satıyoruz. Daha önce satışın yüzde 85’i 30’luydu. Şuan Yüzde 70 30’lu gidiyor. Şuan bir zam daha gelince 15 yumurta satışı 30’luya göre biraz daha artacak. Esnaf fiyatlara tepkili ama bizlik bir şey yok. Daha ucuz satabilen yok. Talep azalında üretim azalınca fiyat yükselir. Şu anki sıkıntı maliyet artışı. Türkiye’den yurt dışına yüzde 15 yumurta gidiyor. Dolar kurunun yükselmesi fiyatların artmasına yol açıyor.”

“insanlarımız beyaz yumurtaya alıştı”

Yumurta çeşitlerine değinen Yalın, şunları ifade etti: “İnsanlarımız beyaz yumurtaya alıştı. Tüketici beyaz yumurtaya alıştı beyaz ve kahverengi arasında fiyat farkı var. 5 boy yumurta çeşidi var. Marketlere m-L yumurta veriyoruz. Yumurtanın boyutları küçüldükçe fiyat küçülüyor. İnsanlarımız büyük yumurta tercih ediyor göz doldurması için.”

Fiyat istikrarı yok: Vatandaş perişan, esnaf zararda

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir