‘Kardan Mürekkep’ belgeseli TRT 1’de

kardan mürekkep belgesel
Paylaş

Bu Yazıyı Paylaş

veya linki kopyala

Değerli hemşerimiz Profesör Dr. Halil Değertekin’in ‘Muhacirler’ adlı kitabından esinlenilen belgeselin Prodüktörlüğünü Cafer Şanal, yönetmenliğini ise, Nurtaç Erimer yaptı.

Birinci Dünya Savaşı’nda  Erzurum Cephesinde başlayan ve genişleyen Osmanlı-Rus savaşı sırasında Anadolu’nun  orta ve güney illerine göç eden ‘Muhacir’lerin sayısı bir milyona yakındı. Bunların bir bölümü yollarda ölmüş, bir bölümü ancak savaş sonrası geri dönebilmiş, küçük bir bölümü ise gittikleri yerde yerleşip kalmıştı.‘Kardan Mürekkep’ adlı belgeselde Savaş sırasında Güneydoğu Anadolu’nun irili ufaklı kentlerine ulaşmaya çalışan ‘Muhacir’lerin öyküsü anlatılıyor. Bu insanların tanık olduğu Ermeni tehciri, ardından Rus işgali, ağır kış koşullarında aylarca süren göç ve bu sırada görülen ölüm, yokluk, açlık ve hastalık gibi felaketler sıralanıyor. Bu belgeselde bir yerde yolları kesişerek aynı kaderi paylaşan insanların yeniden hayata tutunma savaşının öyküsünü izleyip,  o dönem yaşanan acı ve ıstırap dolu olaylara tanık olacaksınız…

Bu felaket, o dönemi yaşayan kuşağı inanılmaz derecede etkilemiş, sonraki hayatlarında inanılmaz  izler bırakmıştır. Hayatı savaş, ölüm, üzüntü, yokluk ve sonsuz özveri içinde geçen bu kuşağın, değeri yeteri kadar bilinmeden, yaşadıklarını yeni kuşaklara yeteri kadar iletmeden ve yazamadan kaybolup gitmesi çok hazindir.O dönemin tanıklarının artık yaşamadığı günümüzde, o yıllara ışık tutacak en önemli kaynak, ister istemez anılar ve belgelerdir. Burada   yer alan olaylar tamamen gerçektir. Bu belgesel Prof. Dr. Halil Değertekin hocamızın  ‘Muhacirler’ adlı kitabından derlenerek çekilmiştir. Değerli hocamıza ve belgeselin çekiminde emeği geçen herkese müteşekkiriz.

Dondurucu soğukta belgesel çekimi

TRT İç Yapımlar Koordinatörlüğünün desteğiyle, 1915 yılında Rus ve Ermeni işgalinden kaçan ailelerin çektiği zorluklar ile yaşadıkları acıların anlatıldığı “Kardan Mürekkep” adlı belgesel çekildi.  TRT Prodüktörü Cafer Şanal: – “üç yıl önce 28 Ocak’ta ‘motor’ dedik ve oyuncularımızla projeye başladık.   Bitlis ‘te dondurucu soğuk havada, TRT İç Yapımlar Koordinatörlüğünün desteğiyle, 1915 yılında Rus ve Ermeni işgalinden kaçan muhacirlerin çektiği zorluklar ile yaşadıkları acıların anlatıldığı “Kardan Mürekkep” adlı belgeselin çekimi yapıldı. Değerli hocamız Prof. Dr. Halil Değertekin’in “Muhacirler” adlı kitabından uyarlanan, Nurtaç Erimer’in yönetmenliğini yaptığı, Van Devlet Tiyatrosu oyuncuları ile yerel halkın yer aldığı belgesel, hava sıcaklığının sıfırın altında 15 derece ölçüldüğü Dörtağaç ve Değirmenaltı köylerinde çekildi.

Belgeselde, 1915 yılında Rus ve Ermeni işgali nedeniyle Bitlis ‘ten kaçan ailelerin zorlu kış koşullarında yaşadığı olaylar ve acılar anlatılıyor.TRT Prodüktörü Cafer Şanal,    yaptığı açıklamada, Bitlis ve Muş’ta yaptıkları araştırmaların ardından TRT İç Yapımlar Koordinatörlüğünün desteğiyle belgeselin çekimini yaptıklarını  söyledi.

“Muhacirler” kitabını “Kardan Mürekkep” ismiyle belgeselleştirdiklerini anlatan Şanal, “üç yıl önce 28 Ocak’ta ‘motor’ dedik ve oyuncularımızla projeye başladık. Dramatik bir belgesel. 2019 yılının 9 Şubat’tında  belgeselin kış çekimlerini bitirdik.  Değertekin ile Bitlis ‘e gittik.  Burada bahar ve yaz çekimlerimizi yaptık.’dedi. Belgeselin çekimleri için halktan, Bitlis Valiliğinden ve Türk Kızılay’ından lojistik destek aldıklarını belirten Şanal,  2020’nin sonlarına doğru    projeyi bitirdiklerini ifade etti. Yönetmen Erimer ise belgeselin 52 dakikalık tek bölüm olacağını söyledi. Rus işgalinde ailelerin büyük kafileler halinde Varto ve Bitlis ‘ten kaçtığını belirten Erimer, şu değerlendirmelerde bulundu:”İnsanlar açlık, susuzluk, dağlarda eşkiyalar, korku ve ağır doğa koşullarında Ruslardan kaçıyor. Bunu gerçekleştirmek ve aslına uygun hale getirmek için çalıştık. Burada halktan büyük destek aldık.   Ağır ve zor koşullarda iş yapmaya çalıştık.

BİTLİS´te 1915 yılında Rus ve Ermeni işgalinden kaçan ailelerin yaşadığı dramı anlatan `Kardan Mürekkep´ adlı  belgesel 5 Aralık Pazar günü saat 13.00’te TRT 1 ekranlarından yayınlanacak. Türkiye Radyo ve Televizyonu (TRT) İç Yapımlar Koordinatörlüğü’nce desteklenen, 1915 yılında Rus ve Ermeni işgalinden kaçan ailelerin çektiği zorluklar ile yaşadıkları acıların anlatıldığı `Kardan Mürekkep´ adlı belgeselin kış çekimlerinin ardından yaz çekimleri de bitti. Bitlis´in çeşitli köy ve mekanlarında çekimi yapılan belgeselde 80 kişilik ekip görev yaptı. Profesyonel oyuncularla birlikte yerel halktan da oyuncular belgesele destek verdi.

1915 yılında Rus işgalinden kaçan bir ailenin dramını konu alan belgesel, önümüzdeki Pazar günü  seyirciyle buluşacak.

Halil Degertekin (1)

2021’de gösterimde

Profesör Dr. Halil Değertekin’in ‘Muhacirler’ adlı kitabından esinlenilen belgeselin yönetmenliğini ise Nurtaç Erimer yaptı. Yönetmen Erimer, çekimlerin   tamamlandığını, belgeselin 2021 yılının  sonlarına doğru  gösterime gireceğini   belirterek şöyle konuştu:  “1915 yılında bu yörede yaşanan bir gerçeği anlatmaya çalıştık.  1916´da Rus işgalinden kaçan Varto´dan ve Bitlis´ten yola çıkan bir ailenin öyküsü eşliğinde burada yaşanan muhacirliği anlattık. Çekimlere kış aylarında başladık. Çünkü onların göçleri Ocak ayında başlamış. Karda kışta çektik. İlk yol almayı tamamladık. Daha sonra yaz aylarında yaşanılanları çektik.   Önce `Muhacirler´ adlı kitabımızın yazarı Halil Değertekin´i bölgeye getirdik. Bitlis´te ve Tatvan´da çekimlerimizi tamamladık . Geniş bir teknik ekip kadromuz var. Kısa sürede çekimlerimizi tamamlayıp prodüksiyon çalışmalarına başladık.  Hedefimiz 2021´nin son aylarında gösterime sunmaktır. Emeği geçen bütün arkadaşlarımıza ve TRT ekibimize teşekkür ediyorum.”

Prof. Dr. Halil Değertekin Kimdir ?

 1947 yılında Varto’da doğdu. İlk ve orta eğitimini Diyarbakır’da yaptı. 1964 yılında Ziya Gökalp Lisesinden mezun oldu ve İstanbul Tıp Fakültesi’ne girdi 1970 yılında İstanbulTıp Fakültesini bitirdi ve aynı yıl Diyarbakır Tıp Fakültesi .İç Hastalıkları Kliniğinde uzmanlık eğitimine başladı. 1974  yılında Dicle Üniversitesi’nde İç Hastalıkları Uzmanı oldu. 1975 yılında kısa dönem askerlik görevini yerine getirdi. Aynı yıl uluslararası tıp sınavı olan ECFMG’yi kazandı. 1976-1978 yılları arasında Ankara Tıp Fakültesi’nde Gastroenteroloji Yüksek İhtisası yaptı ve tekrar Diyarbakır Tıp Fakültesine döndü. Burada Gastroenteroloji Kliniğini kurdu. 1981 yılında doçent oldu. 1982-1984 yılları arasında ABD New Orleans Tulane  Üniversitesi’nde “Research Fellow” olarak çalıştı ve tekrar Diyarbakır’a döndü, Hepatoloji Birimini kurdu. 1987 yılında profesör oldu. 1985-1987 yıllarında, Diyarbakır-Mardin-Siirt Tabip Odası Başkanlığı yaptı. Dicle Üniversitesi’nde Senato üyeliği, TUBİTAK temsilciliği, GAP Araştırma Merkezi ve Karaciğer Hastalıkları Araştırma Merkezi Başkanlığı görevlerini yürüttü. Tıp alanında (Gastroenteroloji ve Hepatoloji) İngilizce 50, Türkçe 100’e yakın  bilimsel yayını ve yedi bilimsel kitap katkısı bulunmaktadır. Güneydoğu Anadolu’da karaciğer hastalıkları (Hepatit B ve Hepatit D) epidemiyolojisi ile ilgili bilime  katkı yapan ulusal ve uluslararası yayınları bulunmaktadır.

2006 yılında Dicle Üniversitesinden ayrıldı. Halen Ankara Ufuk Üniversitesi  Tıp Fakültesinde Gastroenteroloji Bilim Dalı Başkanı olarak çalışmaktadır. Çeşitli mesleki dernekler ve ayrıca DİTAV, ÇEKÜL ve Tarih Vakfı üyesidir.  İyi derecede İngilizce bilmektedir. Evli, üç çocuk ve dört torun sahibidir. Kültürel aktivite olarak; 1990-2000 yılları arasında Diyarbakır Tanıtma, Kültür ve Yardımlaşma Vakfı, Diyarbakır Şubesinde kurucu üyelik ve başkanlık yaptı.  Diyarbakır’ın tarihi ve kültürel zenginliği özellikle Diyarbakır Surları ile ilgili inceleme, rapor  ve fotoğraf çalışmaları yayınlandı. Diyarbakır  surlarının tanıtımı, onarımı ve restorasyonu için  çeşitli aktivitelerde bulundu. Diyarbakır Surlarının UNESCO Dünya Kültür Mirası listesine  girmesinde çok emeği geçti.

2012 yılında yayınlanan “BİR EV, BİR SOKAK, BİR ŞEHİR…” kitabında 1950-1970 yılları arasında geçen çocukluk ve gençlik yıllarının Diyarbakır’ını otobiyografi-yerel tarih şeklinde yazdı.  Bu kitap hakkında değerli hocamız Değertekin, “Bugün artık büyük ölçüde yiten,  ya da unutulan o yıllarla ilgili anılarımı iddiasız bir şekilde yazarak belgelemek istedim. Keşke diyorum, ‘İki kuşakta bir’ de olsa, bu ‘kayıt’ işlemi sürüp gitse…” diyerek özlemini dile getiriyor.

2013 yılında “ZAMANIN TANIĞI” isimli öykü kitabı yayınlandı. 1. Dünya

Savaşı sırasında doğu cephesinden muhacir olarak Güneydoğu Anadolu’ya gelen insanların hikâyesini (kendi ailesi dahil) yazdığı “MUHACİRLER” isimli tarihi belgesel romanı 2105 ve 2017 yıllarında yayınlandı. Büyük ilgi gören ve herkesin kitaplığında mutlaka bulunması gereken bu kitap, gerçekten o döneme ışık tutan belgesel bir eser. Çünkü o döneme ait şu ana kadar yazılmış bir eser, bir kaynak bulmak oldukça zor. Dolayısiyle, Prof. Dr. Halil Değertekin hocamız bu eserle birlikte, bir dönemin saklı kalmış tarihine ayna tutarak bizleri, zaman tünelinde bir yolculuğa çıkarmaktadır.  Evli, üç çocuk ve dört torun sahibi olan değerli hocamıza yaptığı başarılı hizmetlerden dolayı teşekkür ediyor, sağlıklı ve uzun bir ömür diliyoruz Prof. Değertekin, Diyarbakır surları ve kitabeleriyle ilgili olarak, çeşitli dergilere makaleler yazmış, çeşitli sempozyumlara bildiriler sunmuştur. Bunlardan bazıları şunlardır:

Diyarbakır Surları (Türkiye İş Bankası Kültür ve Sanat

Dergisi Diyarbakır Özel Sayısı, s, 18-20, 1995), Diyarbakır Surlarının Onarım ve Restorasyonu (Rapor, 1997), Mardin Kapı Şen Oldu (Rapor, 1997), Diyarbakır Surları – Günümüzdeki

Görüntüler (Rapor, 1998), Dünden Günümüze Diyarbakır

Surları (Sanatsal Mozaik Dergisi, s. 34-38, yıl 3 sayı 30 Nisan 1998), Diyarbakır Surlarının Bugünkü Durumu (Diyarbakır; Müze Şehir, s. 178-193, 1999), Diyarbakır Surları (Rapor, 2001), The City Walls of Diyarbakır (Report, 2001), Diyarbakır Surları Kitabeler ve Kabartmalar (Fotoğraf Albümü, 2003),

Diyarbakır Surları ve Tarihi Yapıları Üzerindeki Kitabelerin Korunması (Rapor, 2007), Diyarbakır Surları ve Tarihi Yapıları Üzerindeki Kitabelerin Korunması (Diyarbakır Surları Sempozyumu, Nisan 2012), Diyarbakır’daki Geleneksel El Sanatlarına Bakış (Rapor, 2012)

KAYNAK :

•             İbrahim Evirgen / Diyarbekir’de İz Bırakanlar (Cilt 2)

•               Kendisinden Alınan Bilgiler (Mayıs-2019)

‘Kardan Mürekkep’ belgeseli TRT 1’de

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir